Terug naar het overzicht

Excursie Nieuwe Tijd op zondag 17 oktober

Uitvinding houtzaagmolen zorgt voor economische opleving
In het kader van het themajaar ‘Ode aan het Landschap’ organiseert de Stichting Oer-IJ dit najaar zes excursies op zondagochtenden naar markante locaties die bepalend zijn geweest voor de ontwikkelingsgeschiedenis in het Oer-IJ gebied.

Zondag 17 oktober.

Thema/onderwerp: Nieuwe Tijd (1500-1850). Dit wordt ook wel de periode van de pré-industrialisatie genoemd. Na de uitvinding van de houtzaagmolen in Uitgeest maakte het gebied een grote economische bloei door. Hier ligt ook het Alkmaardermeer, het enige open water dat niet werd drooggemaakt.

Startlocatie: Erfgoedpark De Hoop Lagedijk 33B 1911 BA Uitgeest. Vertrektijd 10 u. Duur: 
ong. 2 uur. Kosten: geen.

Vertrektijd 10 u.

Duur:  ong. 2 u.

Kosten: geen.

Klik hier voor aanmeldingen. 

Hieronder meer achtergrondinformatie over een van die markante periodes.

Nieuwe Tijd ( periode 1500-1850)


Het Oer-IJ landschap in het begin van de 16e eeuw was een waterrijk landschap. Een groot deel van het veengebied in het oostelijk deel van het Oer-IJ gebied was door ontwatering in de Late Middeleeuwen zo laag komen te liggen dat er molens nodig waren om het boerenland in de zomerperiode redelijk droog te houden. Cornelis Corneliszoon van Uitgeest zag de mogelijkheid om de draaiende beweging van een watermolen met behulp van een krukas om te zetten in een op en neergaande beweging, waardoor bijv. het ‘machinaal’ zagen van hout mogelijk werd. Deze uitvinding heeft het landschap in de Oer-IJ regio volledig veranderd. Vooral de Zaanstreek werd geleidelijk een landschap van industriemolens, in feite begon hier de industriële revolutie van Holland. Een andere ontwikkeling die aan het begin van de zeventiende eeuw plaatsvond, was de droogmaking van de vele meren in midden Noord-Holland. Het laatste open restant van dit enorme merengebied in het Noorderkwartier is het Alkmaarder- en Uitgeestermeer. In het complex van Erfgoedpark De Hoop, gelegen aan het Uitgeestermeer, wordt de geschiedenis van deze twee grote landschappelijke veranderingen verbeeld door middel van een publiekspresentatie in een historische houtloods (provinciaal monument) en de bouw van een originele houtzaagmolen. Stichting Oer-IJ werkt hierin samen met 4 andere erfgoedorganisaties en de recreatieondernemers die het Erfgoedpark gaan exploiteren. Een perfecte plek dus om het tijdsbeeld van deze periode te verbeelden.

Ten behoeve van een bijscholingsproject voor Oer-IJ gidsen zijn Masterclasses georganiseerd waar deskundigen een online-lezingen hebben gegeven over de icoonlocaties. Herman Kaptein ( historicus, oud docent geschiedenis Hogeschool Amsterdam en Arie Zonjee (bestuurslid Stichting Cornelis Corneliszoon van Uitgeest) bespraken de Nieuwe Tijd (1500 – 1850).


Klik hier om deze twee lezingen terug te zien.

Klik hier voor een overzicht van alle icoon-excursies.